To już 39 lat do obalenia komunizmu

Podpisanie porozumienia w Gdańsku 31 sierpnia 1980 r. między komisją rządową a komitetem strajkowym i powstanie Solidarności stały się początkiem przemian 1989 roku: obalenia komunizmu i końca systemu pojałtańskiego. W piątek mija 39 lat od tych wydarzeń.

Pierwsze strajki latem 1980 roku były reakcją na podwyżki cen mięsa i wędlin, wprowadzone przez ówczesną ekipę rządzącą Edwarda Gierka. “Nieuzasadnione przerwy w pracy” – jak nazywała strajki partyjna propaganda i pisały ówczesne gazety – zaczęły się w początkach lipca, m.in. w WSK PZL-Mielec, Zakładach Metalurgicznych POMET w Poznaniu i Przedsiębiorstwie Transbud w Tarnobrzegu. 16 lipca wybuchły strajki w Lublinie; oprócz żądań ekonomicznych po raz pierwszy pojawił się postulat nowych wyborów do oficjalnych związków zawodowych. Strajki te kończyły się obietnicami podwyżek płac.W lipcu strajkowało ok. 80 tys. osób w 177 zakładach pracy.

W połowie sierpnia 1980 r. zaczęły się strajki na Wybrzeżu, gdzie wciąż żywa była pamięć stłumionych krwawo przez władze protestów w grudniu 1970 r. Strajk w Stoczni Gdańskiej zorganizowali działacze Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża – opozycyjnej, nielegalnej organizacji utworzonej w 1978 r. Organizatorem WZZ był członek KSS “KOR” Bogdan Borusewicz, a do współzałożycieli WZZ należeli m.in. Lech Wałęsa, Andrzej Gwiazda, Anna Walentynowicz i Krzysztof Wyszkowski. Właśnie w obronie Walentynowicz, suwnicowej zwolnionej z pracy za działalność opozycyjną, 14 sierpnia 1980 roku wybuchł strajk na kilku wydziałach stoczni. Zaplanował go i przygotował Borusewicz, a rozpoczęli związani z WZZ robotnicy: Jerzy Borowczak, Bogdan Felski i Ludwik Prądzyński. Wkrótce, przeskakując przez ogrodzenie, w stoczni pojawił się też Lech Wałęsa, zwolniony z pracy w 1976 r. Stanął na czele strajku. – Podpisanie Porozumień Sierpniowych było zwycięstwem jedności i woli walki – stwierdził burmistrz Dariusz Chmura – To był bunt przeciwko złu, przeciwko komunizmowi. – Stocznia Gdańska, kolebka Solidarności, która była niechcianym dzieckiem III RP i komunistów dzisiaj ma szansę na kolejny etap swojego rozwoju. Burmistrz zaznaczył, że “pamięć o Solidarności, o tamtych czasach, jest cały czas żywa, mimo że różnimy się, co do oceny transformacji – tego, co stało się po 1989 r”..

21 postulatów z okazji 39. rocznicy Sierpnia 1980 roku, podpisania porozumień sierpniowych oraz powstania NSZZ “Solidarność”

W sierpniu 1980 roku zdjęcia historycznej bramy nr 2, prowadzącej do Stoczni Gdańskiej, obiegły światowe media. Nad bramą wisiało 21 – zapisanych na drewnianej tablicy – postulatów, których spełnienie przez władze komunistyczne było warunkiem zakończenia strajku. Brama została też spontanicznie przyozdobiona kwiatami, pojawił się też wizerunek Matki Bożej i portret papieża Jana Pawła II.