Reklama
Reklama

Porad prawnych udziela Renata Sołtysiak z kancelarii prawnej w Wołowie.

Zniesienia współwłasności może żądać każdy ze współwłaścicieli bez ograniczeń czasowych, bowiem roszczenie to nie przedawnia się. Uprawnienie to jednak może być wyłączone przez czynność prawną na czas nie dłuższy niż pięć lat. Jednak w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze pięć lat. Przedłużenie takie można ponowić.
Zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy między współwłaścicielami (jeżeli dotyczy nieruchomości, umowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego) albo, w przypadku braku zgody, na podstawie orzeczenia sądu. Treść umowy o zniesienie współwłasności, zgodnie z zasadą swobody umów, może być dowolna. Natomiast sądowe zniesienie współwłasności rządzi się zasadami określonymi w przepisach kc.
Wyróżniamy 3 sposoby zniesienia współwłasności. Pierwszym jest podział rzeczy wspólnej. Jednak ten sposób podziału jest niemożliwy do dokonania w przypadku, gdy podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo gdy pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.


Dokonując podziału w naturze sąd może zasądzić między byłymi współwłaścicielami tzw. dopłaty pieniężne w celu wyrównania różnic między wartością przyznanych części rzeczy a wartością udziałów w całej rzeczy. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.
Kolejnym sposobem podziału rzeczy wspólnej jest przyznanie tej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty na rzecz pozostałych. Podział ten ma zastosowanie wówczas, gdy podział rzeczy w naturze jest niedopuszczalny. Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
W ostateczności, gdy podział rzeczy wspólnej jest niedopuszczalny i nie ma podstaw do przyznania jej któremukolwiek ze współwłaścicieli w całości, sąd może zarządzić sprzedaż rzeczy wspólnej. Jest to jednak rozwiązanie stosowane bardzo rzadko, ponieważ sprzedaż rzeczy wspólnej następuje zwykle znacznie poniżej jej potencjalnej wartości.
Przedstawione zasady podziału rzeczy wspólnej ulegają jednak modyfikacji, gdy przedmiotem zniesienia współwłasności jest gospodarstwo rolne. Stosownie do przepisów KC – sąd przyzna gospodarstwo rolne współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele, jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej. W razie braku zgody wszystkich współwłaścicieli, sąd przyzna gospodarstwo rolne temu z nich, który je prowadzi lub stale w nim pracuje, chyba że interes społeczno-gospodarczy przemawia za wyborem innego współwłaściciela.​

Renata Sołtysiak

Reklama
Reklama