Cztery grosze kontra 37 tysięcy złotych. Rekordowe emerytury na Dolnym Śląsku i prosty wzór na przyszłość

Ponad 37,2 tys. zł wynosi najwyższe, a zaledwie cztery grosze najniższe świadczenie emerytalne wypłacane przez ZUS na Dolnym Śląsku. Te skrajne przypadki pokazują mechanizm działania polskiego systemu emerytalnego. O wysokości świadczenia decyduje przede wszystkim długość legalnego zatrudnienia oraz kwota zgromadzonych składek.

Zasada wyliczania przyszłego świadczenia opiera się na prostym działaniu matematycznym. W momencie osiągnięcia wieku emerytalnego i złożenia wniosku, suma kapitału zgromadzonego na indywidualnym koncie w ZUS jest dzielona przez prognozowaną przez GUS średnią liczbę miesięcy dalszego życia.

– Kiedy młody człowiek pyta mnie, jaką będzie miał w przyszłości emeryturę, wtedy odpowiadam mu, że taką, jaką sobie sam wypracuje – wyjaśnia Iwona Kowalska-Matis, regionalny rzecznik prasowy ZUS na Dolnym Śląsku.

Rekordziści w regionie: Lekarz kontra roznosicielka ulotek

Analiza dolnośląskich oddziałów ZUS (Wrocław, Wałbrzych, Legnica) uwidacznia zależność wysokości świadczeń od stażu pracy i formy zatrudnienia:

• Najwyższa emerytura (Wrocław): Wynosi dokładnie 37 214,55 zł. Otrzymuje ją mężczyzna, lekarz, który przeszedł na emeryturę w wieku 78 lat, po przepracowaniu ponad 55 lat i 4 miesięcy.

• Najniższa emerytura (Wrocław): Wynosi zaledwie 4 grosze. Trafia do kobiety, która w swoim życiu przepracowała na umowę zlecenie jedynie jeden miesiąc i jeden dzień jako roznosicielka ulotek w agencji reklamowej.

  Reklama

Podobne dysproporcje widoczne są w pozostałych oddziałach. W Legnicy najwyższe świadczenie (stanowisko kierownicze, 48 lat pracy) to ponad 25,1 tys. zł, podczas gdy najniższe wynosi 61 groszy (1 dzień pracy). W Wałbrzychu rekordowa emerytura byłej głównej księgowej wynosi 22,5 tys. zł, a najniższa – 27 groszy.

Rola stażu pracy i emerytura minimalna

Staż pracy jest brany pod uwagę przez ZUS w sytuacji, gdy z wyliczeń kapitałowych wychodzi kwota niższa niż gwarantowana emerytura minimalna. Po marcowej waloryzacji wynosi ona 1978,49 zł brutto.

Aby ZUS podwyższył zbyt niskie świadczenie do kwoty gwarantowanej, wymagany jest minimalny okres składkowy i nieskładkowy:

• 20 lat dla kobiet,

• 25 lat dla mężczyzn.

W przypadku braku wymaganego stażu, system wypłaca dokładnie taką kwotę, jaka wynika z podziału zebranych składek przez statystyczną długość życia. Główną przyczyną najniższych świadczeń jest praca bez umowy („na czarno”), umowy o dzieło bez dobrowolnych składek, bezpłatne urlopy czy długotrwałe zwolnienia lekarskie.

Dłuższe pozostawanie na rynku pracy działa dwukierunkowo na korzyść ubezpieczonego: z jednej strony powiększa kapitał o kolejne składki oraz coroczne waloryzacje, z drugiej strony zmniejsza statystyczną liczbę miesięcy dalszego życia, przez którą kapitał jest dzielony.

Kiedy możliwe jest przeliczenie emerytury?

ZUS przypomina, że ponowne przeliczenie wysokości przyznanego już świadczenia jest dopuszczalne wyłącznie w określonych ustawowo sytuacjach. Wniosek ma uzasadnienie tylko wtedy, gdy senior po przejściu na emeryturę kontynuuje legalne zatrudnienie i odprowadza nowe składki lub odnalazł dokumenty potwierdzające dawne okresy pracy, które nie były uwzględnione przy pierwotnym wyliczaniu kapitału początkowego.

– W sytuacji, gdy ktoś tylko siedzi i czeka na emeryturę z ZUS, składanie wniosków o przeliczenie nie ma podstaw, gdyż na koncie emerytalnym seniora nic się nie zmienia – podkreśla Iwona Kowalska-Matis. Składanie wniosków bez nowych dokumentów lub bez kontynuowania pracy generuje jedynie zbędną dokumentację i kończy się decyzją odmowną.

Dane statystyczne dla Dolnego Śląska i Polski

Średnia emerytura na Dolnym Śląsku wynosi obecnie 4610,79 zł i jest nieco wyższa od średniej krajowej, która kształtuje się na poziomie 4509,64 zł.

Zmieniają się również nawyki samych świadczeniobiorców dotyczące sposobu odbierania pieniędzy. Obecnie już ponad 82 procent seniorów w regionie rezygnuje z przekazów gotówkowych realizowanych przez listonoszy na rzecz bezpośrednich przelewów na osobiste konta bankowe, co ZUS wskazuje jako najbezpieczniejszą i najprostszą formę dystrybucji środków.

Tabela: Porównanie najwyższych i najniższych emerytur w regionie