Panorama Brzegu Dolnego wśród "podejrzanych". Jest wniosek o kontrolę do NIK

Stowarzyszenie Gazet Lokalnych - SGL złożyło wniosek do NIK o przeprowadzenie kontroli czterech wybranych samorządów województwa dolnośląskiego w sprawie gazet samorządowych.

Wniosek o przeprowadzenie kontroli dotyczy:

1. zasadności wydatkowania środków publicznych
2. realizacji zadań wykraczających poza zadania przypisane Jednostkom Samorządu Terytorialnego
3. prowadzenie nieuczciwej konkurencji
4. wykorzystanie środków publicznych do realizacji własnych celów politycznych przez Jednostki Samorządu Terytorialnego województwa dolnośląskiego

1. gmina Brzeg Dolny
2. gmina Trzebnica
3. miasto Wrocław
4. miasto Świdnica

i bezpośrednie naruszenie w ten sposób Ustawy o samorządzie gminnym oraz Konstytucji RP

Jak uzasadniamy?

Media samorządowe, zwane też mediami władzy (określenie za: Sieć Obywatelska Watchdog Polska) wydawane są przez wiele samorządów w Polsce. W formie gazet, portali internetowych, telewizji, rozgłośni radiowych. Nie pełnią funkcji informacyjnych a propagandowe na rzecz władz lokalnych. Nie pełnią funkcji kontrolnych, nie opisują rzeczywistości, a jedynie jej fragment, z perspektywy atrakcyjnej dla władzy. Wydawane są bezpośrednio przez urzędy, jednostki podległe bądź spółki gminne i miejskie. Ta praktyka dewastuje rynek mediów lokalnych, podważa zaufanie obywateli do władzy, narusza standardy demokratyczne i jest wprost zamachem na niezależne media regionalne i lokalne.

Samych tytułów papierowych wydawanych przez JST było w 2021 roku 868. Wszystkich pozostałych - 728 (dane za: Biblioteka Narodowa). Na przestrzeni lat rośnie liczba tych pierwszych, spada drugich. Rosną za to wydatki samorządów na taką działalność. Przykładowo:

* Gdańsk na swój portal informacyjny w latach 2022-2024 r. wyda 15 mln zł. * Koszt wydawanej przez samorząd płatnej Gazeta Ustrońskiej wzrósł z 232.675 zł w 2019 roku do 277.856,44 zł w 2021 roku.

* Wydawane przez miasto Cieszyn Wiadomości Ratuszowe kosztowały w 2021 roku 110 tys. zł brutto.

* Łódź tylko na darmową gazetę w 2022 r. wydała 3 mln. Miasto wydaje także miejski portal.

* Bydgoszcz w 2023 roku zaplanowała na wydawanie własnych mediów 650 tys. zł., nie wliczając pensji urzędników wcielających się w rolę dziennikarzy.

Żadne regulacje ani zapisy ustawowe nie pozwalają prowadzić samorządom działalności stricte wydawniczej polegającej na wydawaniu mediów ogólnoinformacyjnych. Nie jest ona zgodna z: 1. artykułem 7 ust 1. Ustawy o samorządzie gminny (Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności zadania własne obejmują sprawy: 17) wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej); 2. Art 9 pkt 2. Ustawy o samorządzie gminnym (Gmina oraz inna gminna osoba prawna może prowadzić działalność gospodarczą wykraczającą poza zadania o charakterze użyteczności publicznej wyłącznie w przypadkach określonych w odrębnej ustawie); 3. Art. 10. 3 3. Ustawy o gospodarce komunalnej (Ograniczenia dotyczące tworzenia spółek prawa handlowego i przystępowania przez gminę do nich, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mają zastosowania do posiadania przez gminę akcji lub udziałów spółek zajmujących się czynnościami bankowymi, ubezpieczeniowymi oraz działalnością doradczą, promocyjną, edukacyjną i wydawniczą na rzecz samorządu terytorialnego, a także innych spółek ważnych dla rozwoju gminy, w tym prowadzących działalność w zakresie budownictwa mieszkaniowego na wynajem, w tym również związany z uprawnieniem do nabycia przez najemcę własności lokalu w przyszłości, oraz klubów sportowych działających w formie spółki kapitałowej).

Taka działalność nie znajduje także podstaw konstytucyjnych, zaś podnoszony czasami argument wolności słowa z zasady przysługuje jednostkom, a nie władzy. Obowiązkiem władzy jest jedynie tworzyć warunki dla realizacji wolności. Media samorządowe publikują także płatne reklamy w wydawanych przez siebie gazetach, co się wprost sprzeczne ze stanowiskami Regionalnych Izb Obrachunkowych: 1 Już w 2014 roku Kolegium RIO we Wrocławiu w stanowisku WK.60/431/K-28/14 zastrzegało, że „z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika zaś, że wolność prasy nie ma charakteru absolutnego, lecz musi się mieścić w granicach wytyczonych przez prawo. Wolność prasy gminnej może więc istnieć tylko w granicach tej treści, która zaspokaja zbiorowe potrzeby mieszkańców. Warunek ten spełniają przede wszystkim informacje o działaniach i zamierzeniach organów gminy i jej jednostek organizacyjnych, w tym o aktach prawa miejscowego, organizowanych akcjach, imprezach itp. Nie spełniają go natomiast publikacje o charakterze politycznym, tym bardziej jednostronne. (…) Publikowanie płatnych reklam i ogłoszeń przez gazetę gminną nie stanowi realizacji zadania publicznego. Nie jest też zgodne z zasadą subsydiarności. Na rynku lokalnym istnieje prasa prywatna, która z powodzeniem wykonuje to zadanie i dla której prasa gminna stanowi konkurencję - jeszcze większą, gdy jest bezpłatna.” 2. Podobne stanowisko zajęła Regionalna Izb Obrachunkowa w Bydgoszczy w 2020 roku wyjaśniając, że „w ocenie Izby brak jest podstaw prawnych do zamieszczania odpłatnych reklam i ogłoszeń sponsorowanych w biuletynie informacyjnym jednostki samorządu terytorialnego. Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713) wskazuje, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Zamieszczanie ogłoszeń i reklam od przedsiębiorców lokalnych oraz zewnętrznych nie prowadzi do realizacji tych zadań. Katalog źródeł dochodów j.s.t. określa z kolei ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 23 ze zm.), przy czym jest to katalog zamknięty (art. 4). W ocenie tut. Izby dochody z działalności komercyjnej wykraczają poza przyjęte w tejże ustawie uregulowania. Brak jest również odrębnych przepisów, na których podstawie można by uznać takie dochody za należne gminie.” Na podstawie wyżej podanej argumentacji wnoszę o kontrolę wyszczególnionych niżej JST z województwa dolnośląskiego, wydających media samorządowe, w kontekście: * zasadności wydatkowania środków publicznych;

* realizacji zadań wykraczających poza zadania przypisane Jednostkom Samorządu Terytorialnego;

* prowadzenia nieuczciwej konkurencji wobec mediów lokalnych prowadzących działalność wydawniczą na tym terenie (gazet i portali);

* wykorzystania środków publicznych do prowadzenia działalności propagandowej na rzecz samorządowców sprawujących władzę w tych miastach.

1. Gmina Brzeg Dolny. Wydaje bezpłatny dwutygodnik „Panorama Brzegu Dolnego” poprzez jednostkę zależną - Dolnobrzeski Ośrodek Kultury. Nakład: ok. 10.000 egzemplarzy w gminie zamieszkałej przez ok. 15.000 osób. Objętość: 32 strony. Koszt wydawania z 2023 roku: 466.788, 11 zł. Publikuje płatne reklamy i ogłoszenia. (dane finansowe za: kuriergmin.pl)

2. Gmina Trzebnica. Wydaje bezpłatny dwutygodnik „Panorama Trzebnicka” poprzez jednostkę zależną - Gminne Centrum Kultury i Sztuki. Nakład: 10.000 egzemplarzy w gminie zamieszkałej przez ok. 24.000 osób. Objętość: 40-48 stron. Koszt: nieznany. Publikuje płatne reklamy i ogłoszenia.

3. Miasto Świdnica. Wydaje bezpłatny dwutygodnik „Moja Świdnica” oraz mojaswidnica.pl poprzez jednostkę zależną - Miejską Bibliotekę Publiczną. Nakład 15.000 egzemplarzy w mieście zamieszkałym przez 53.000 osób. Objętość gazety: 24 strony. Publikuje płatne reklamy i ogłoszenia. Portal aktualizowany codziennie. Koszt roczny: ponad 200.000 zł bez kosztów osobowych (dane finansowe za: MBP w Świdnicy)

4. Miasto Wrocław. Wydaje portal informacyjny Wroclaw.pl oraz bezpłatną gazetę pod tym samym tytułem poprzez Centrum Komunikacji Społecznej w Agencji Rozwoju Aglomeracji Wrocławskiej. Roczny koszt w 2011 roku - ponad 6 mln zł (dane finansowe za: tuwroclaw.com) Mamy nadzieję, że NIK podejmie nasz wniosek, skontroluje o czarno na białym jednoznacznie stwierdzi, co winno zostać stwierdzone.

https://frdl.org.pl/opinie-frdl/media-samorzadowe-patologia-pod-ochrona