Fundacja Tomasza Bonka, reportera i dokumentalisty, tworzy portal „Dolnobrzeżanie. Skąd i kim jesteśmy?” - internetowe archiwum historii ludzi, którzy po 1945 roku budowali od nowa Brzeg Dolny i okolice. Projekt jest kontynuacją książki „Repatrland ’45. Drogi Polaków na Ziemie Odzyskane”, w której zostały opisane również losy mieszkańców Brzegu Dolnego. Publikacja przez niemal rok gościła na listach bestsellerów największych polskich księgarń. Inauguracja portal odbędzie się 5 sierpnia 2026 r. w Miejskiej i Gminnej Bibliotece Publicznej „TAMA” w Brzegu Dolnym o godz. 17:00. Spotkanie jest otwarte dla wszystkich.

Nowy portal będzie gromadzić i porządkować wspomnienia pierwszych powojennych mieszkańców Brzegu Dolnego oraz ich rodzin: relacje, fotografie, dokumenty - pojedyncze historie, które dotąd pozostawały w domowych archiwach albo były przekazywane tylko ustnie. Fundacja chce ocalić je od zapomnienia.

Projekt powstaje we współpracy ze Stowarzyszeniem Pierwszych Osadników Ziemi Dolnobrzeskiej.

Punktem wyjścia stała się książka Tomasza Bonka „Repatrland ’45. Drogi Polaków na Ziemie Odzyskane”, wydana przez Wydawnictwo Znak. Reporter opisał w niej powojenne migracje Polaków na ziemie przyłączone do Polski po II wojnie światowej. Wśród bohaterów reportażu znaleźli się również mieszkańcy Brzegu Dolnego. Ich losy pokazują, jak różnymi drogami przybywali na Dolny Śląsk ludzie, którzy po 1945 roku mieli stworzyć nowe miasta i lokalne wspólnoty. I jak wiele mitów z tym związanych w między czasie powstało.

Jedni trafiali na Dolny Śląsk wprost z wyzwolonych niemieckich obozów koncentracyjnych, inni zostali wypędzeni z Kresów i przeszli przez deportacje w głąb Związku Sowieckiego, najczęściej na Syberię. Na Dolny Śląsk, a więc także do Brzegu Dolnego przyjeżdżali także osadnicy z „centralnej” Polski, Wielkopolski czy Podhala. Wracali także z Francji. W poniemieckich domach spotykali ludzi o całkowicie różnych doświadczeniach wojennych, języku, obyczajach i pamięci. To z tych biografii powstała powojenna społeczność regionu.

Portal „Dolnobrzeżanie. Skąd i kim jesteśmy?” ma przenieść tę pamięć do internetu i otworzyć ją na kolejne świadectwa. Po uruchomieniu ma być systematycznie rozwijany i uzupełniany o następne opowieści mieszkańców.

Fundacja Tomasza Bonka zaprasza do współtworzenia portalu wszystkich, którzy chcą opowiedzieć historię własną, swoich rodziców, dziadków lub innych bliskich związanych z Brzegiem Dolnym i ziemią dolnobrzeską.

Historie można zgłaszać do Stowarzyszenia Pierwszych Osadników Ziemi Dolnobrzeskiej, które od lat zajmuje się upamiętnianiem procesu powojennego osadnictwa, gromadzi pamiątki i prowadzi izbę pamięci w Brzegu Dolnym.

Pierwsze spotkanie poświęcone projektowi odbędzie się 5 sierpnia 2026 r. w Miejskiej i Gminnej Bibliotece Publicznej „TAMA” w Brzegu Dolnym. Spotkanie jest otwarte dla mieszkańców.

Jak zgłosić historię?

• napisać na adres: [email protected]

• zgłosić się do Stowarzyszenia Pierwszych Osadników Ziemi Dolnobrzeskiej

• przyjść na otwarte spotkanie 5 sierpnia w Bibliotece „TAMA” w Brzegu Dolnym

O Fundacji Tomasza Bonka

Fundacja Tomasza Bonka prowadzi działania służące dokumentowaniu, upowszechnianiu i cyfrowemu udostępnianiu historii oraz kultury. Fundatorem jest Tomasz Bonek – pisarz, reporter i dokumentalista, autor książek non-fiction poświęconych m.in. historii Dolnego Śląska i powojennym losom Polaków.

Informacje organizacyjne

Projekt: „Dolnobrzeżanie. Skąd i kim jesteśmy?”

Organizator projektu: Fundacja Tomasza Bonka

Spotkanie: 5 sierpnia 2026 r., Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna „TAMA”, ul. Wyspiańskiego 5A, Brzeg Dolny

Udział: spotkanie otwarte

Zgłoszenia historii: [email protected] lub Stowarzyszenie Pierwszych Osadników Ziemi Dolnobrzeskiej Finansowanie: Projekt finansuje Fundacja Tomasza Bonka. Otrzymał on także dofinansowanie ze środków budżetu samorządu województwa dolnośląskiego.