Rusztowania stanęły przy Kaplicy Książęcej w Lubiążu. Ruszył remont XIV-wiecznego zabytku za blisko pół miliona złotych

Jeszcze latem informowaliśmy o przyznaniu pieniędzy, teraz efekty widać już na miejscu. Przy Kaplicy Książęcej w zespole pocysterskim w Lubiążu stanęły rusztowania. Rozpoczęły się prace konserwatorsko-restauratorskie przy jednym z najstarszych i najcenniejszych elementów ogromnego kompleksu. Na inwestycję Fundacja Lubiąż otrzymała 492 tys. zł z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Rusztowania przy Kaplicy Książęcej są już dobrze widoczne dla odwiedzających lubiąskie opactwo. To kolejny etap wieloletniego procesu ratowania monumentalnego zespołu pocysterskiego.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznało na tegoroczne prace 492 tys. zł w ramach programu „Ochrona zabytków". Informację o dofinansowaniu potwierdza pismo Departamentu Ochrony Zabytków z 27 lipca 2026 roku. Beneficjentem środków jest Fundacja Lubiąż.

Całkowita wartość zadania wynosi dokładnie 492 077,66 zł. Oznacza to, że dotacja ministerialna pokrywa praktycznie wszystkie koszty inwestycji, a wkład własny Fundacji Lubiąż wynosi zaledwie 77,66 zł.

Co będzie remontowane?

Pełna nazwa zadania mówi dokładnie, czego dotyczą prowadzone prace: „Lubiąż, zespół obiektów pocysterskich, XIV w. Kaplica Książęca 1311–1312, prace konserwatorsko-restauratorskie fragmentu elewacji zachodniej kaplicy oraz północnego obejścia prezbiterium kościoła".

Prace obejmą więc nie tylko samą elewację Kaplicy Książęcej, ale również część obejścia prezbiterium kościoła klasztornego.

Dla ogromnego kompleksu w Lubiążu takie remonty prowadzone etapami są koniecznością. Zespół pocysterski jest jednym z największych barokowych założeń klasztornych w Europie, jednak w jego murach zachowały się także znacznie starsze elementy średniowiecznego opactwa. Jednym z najważniejszych jest właśnie Kaplica Książęca.

 

Ma ponad 700 lat

Kaplica Książęca została wzniesiona w latach 1311–1312 z fundacji księcia legnickiego Bolesława III, nazywanego Rozrzutnym. Książę został w niej pochowany w 1352 roku. Kaplica przylega od północno-wschodniej strony do kościoła klasztornego i miała charakter książęcego mauzoleum.

To szczególnie ciekawy fragment Lubiąża, bo kiedy dziś myślimy o opactwie, najczęściej widzimy jego monumentalną barokową bryłę. Kaplica Książęca przypomina jednak o znacznie wcześniejszej, średniowiecznej historii tego miejsca.

Budowlę wzniesiono na planie krzyża. Jej charakterystycznymi elementami są ostrołukowe okna z maswerkami i rozetami, przypory oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe. Na konsolach podtrzymujących sklepienie znalazły się rzeźbione symbole ewangelistów, motywy roślinne, maski i przedstawienia związane z tematyką śmierci i zmartwychwstania. Polichromie na sklepieniach pochodzą natomiast z drugiej połowy XVII wieku.

Pierwotnie w centralnej części kaplicy znajdowała się również barokowa tumba grobowa Bolesława III z gotycką płytą przedstawiającą zmarłego księcia.

 

Lubiąż był nekropolią Piastów

Kaplica wpisuje się w znacznie szerszą historię lubiąskiego opactwa jako miejsca pochówku śląskich Piastów. Sam kościół klasztorny pełnił funkcję książęcego mauzoleum. Zachowały się tam m.in. płyty nagrobne fundatora opactwa Bolesława I Wysokiego, Przemysława ścinawskiego czy Konrada żagańskiego.

Historia klasztoru jest jeszcze starsza. Cystersi pojawili się w Lubiążu w XII wieku z inicjatywy Bolesława I Wysokiego. Pierwsi mnisi przybyli tu w 1163 roku, a w 1175 roku książę wydał dokument potwierdzający fundację i uposażenie klasztoru. Z czasem Lubiąż stał się jednym z najważniejszych ośrodków cysterskich na Śląsku.

W XIV wieku, kiedy powstała Kaplica Książęca, opactwo przeżywało okres gospodarczego i kulturalnego rozkwitu. W późniejszych stuleciach było wielokrotnie przebudowywane, a po wojnie trzydziestoletniej rozpoczął się wielki okres barokowej przebudowy, który nadał zespołowi jego dzisiejszy monumentalny wygląd.

 

Ratowanie Lubiąża trwa od lat

Dzisiejszy wygląd kompleksu jest wynikiem wielu lat prac. Fundacja Lubiąż stopniowo remontuje kolejne części opactwa, pozyskując pieniądze m.in. z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Tylko w ostatnich latach finansowane były prace m.in. przy Pałacu Opatów i Kaplicy Loretańskiej. W 2025 roku ministerialne dofinansowanie dla Fundacji Lubiąż obejmowało m.in. 528 tys. zł na kolejny etap prac konserwatorskich przy północnej elewacji Pałacu Opatów oraz ponad 148 tys. zł na końcowy etap prac przy Kaplicy Loretańskiej.

Teraz przyszedł czas na kolejny fragment Kaplicy Książęcej.

 

Rusztowania są dobrą wiadomością

Dla turystów rusztowania mogą przez pewien czas zasłaniać fragment zabytku, ale w tym przypadku są przede wszystkim dobrą wiadomością. Oznaczają, że zapowiadana latem inwestycja weszła w etap realizacji.

Kaplica Książęca przetrwała ponad siedem stuleci. Teraz kolejny jej fragment zostanie zabezpieczony i odrestaurowany.

W Lubiążu remont pojedynczej elewacji może wydawać się niewielkim zadaniem wobec ogromu całego kompleksu. Ale właśnie z takich kolejnych etapów od lat składane jest ratowanie jednego z najważniejszych zabytków Dolnego Śląska.