Mieszkańcy Brzegu Dolnego ponownie skarżą się na uciążliwy odór. Problem ciągnie się od kilkunastu lat, a przez lata głównym adresatem pretensji była PCC Rokita i znajdująca się na jej terenie oczyszczalnia. Tymczasem odpowiedzi udzielone Kurierowi Gmin przez ZGK i PCC Rokita, zestawione z wynikami kontroli Najwyższej Izby Kontroli, każą spojrzeć także na miejską kanalizację, przepompownie oraz sposób odprowadzania wód opadowych.

Od kilku dni mieszkańcy ponownie alarmują o bardzo silnym zapachu. Piszą na lokalnych profilach społecznościowych, zwracają się do radnych i do naszej redakcji. W komentarzach znów pojawia się PCC Rokita.

To schemat znany w Brzegu Dolnym od wielu lat.

Problem odorów był publicznie opisywany już co najmniej w 2015 roku. Wówczas radni jeździli na teren PCC Rokita i oczyszczalni, próbując ustalić źródło uciążliwości. Jeszcze w 2025 roku burmistrz Brzegu Dolnego Ireneusz Fura oficjalnie informował, że problem zgłaszany jest przez mieszkańców od kilkunastu lat.

Sprawa wielokrotnie prowadziła więc w stronę PCC Rokita – jej władz, prezesa, a nawet Rady Nadzorczej.

Dziś pojawiają się jednak informacje, które każą sprawdzić również drugą stronę systemu.

W związku z obecną falą odorów Kurier Gmin zwrócił się do PCC Rokita o wyjaśnienie sytuacji.

Odpowiedzi udzieliła Izabella Zalewska, doradca do spraw komunikacji społecznej PCC Rokita.

Publikujemy ją w całości:

„Intensywne opady deszczu spływające do kanalizacji sanitarnej spowodowały znaczne zwiększenie ilości ścieków. Sytuacja jest analogiczna do tej z czerwca. Brak kanalizacji deszczowej w mieście i nieretencjonowanie wód deszczowych sprawia, że woda spływa do kanalizacji sanitarnej. W dopływających do oczyszczalni ściekach obserwujemy zwiększoną zawartość siarkowodoru, który jest przyczyną uciążliwego zapachu. O wyjaśnienie zwrócimy się jeszcze w tym tygodniu do Zakładu Gospodarki Komunalnej."

To bardzo konkretne stanowisko.

PCC nie twierdzi, że odoru nie ma. Wskazuje natomiast mechanizm: po intensywnych opadach woda deszczowa trafia do kanalizacji sanitarnej, zwiększa ilość ścieków, a w ściekach dopływających do oczyszczalni rośnie zawartość siarkowodoru odpowiedzialnego za nieprzyjemny zapach.

Wcześniej Kurier Gmin skierował pytania do Zakładu Gospodarki Komunalnej w Brzegu Dolnym dotyczące m.in. kanalizacji, awarii, badań ścieków, przepompowni oraz prowadzonych i planowanych inwestycji. Temat dotyczył kontroli i raportu NIK odnośnie gospodarki ściekowej w Brzegu Dolnym.

Odpowiedź ZGK pochodzi z 17 sierpnia 2026 roku.

Spółka zaznaczyła na wstępie, że kontrola NIK obejmowała ZGK jedynie częściowo, dlatego na część naszych pytań odpowiedzieć miał Urząd Miejski.

Na pytanie dotyczące awaryjnych zrzutów ścieków ZGK odpowiedział, że:

„W wymienionych latach tj. 2024–2026 nie dochodziło do awaryjnych zrzutów ścieków do środowiska na terenie gminy Brzeg Dolny, nie miały też miejsca żadne z pozostałych określonych w zapytaniu sytuacje. Wszelkie ścieki trafiają do odbiorcy końcowego, którym jest COŚ w Brzegu Dolnym, z którym ZGK wiążą stosowne umowy."

ZGK podał również, że w latach 2018–2026 nie odnotowano żadnych oficjalnych zgłoszeń pisemnych lub mailowych dotyczących uciążliwości wynikających z awarii sieci kanalizacyjnej.

Spółka wyjaśniła jednocześnie: „Wszelkie uciążliwości wynikające z awarii sieci kanalizacyjnej (najczęściej zatkanie kanału przez umieszczenie w nim niedozwolonych przedmiotów) usuwane są w trybie priorytetowym."

Kolejna odpowiedź dotyczyła kontroli jakości ścieków:

„Zakład Gospodarki Komunalnej prowadzi od 2023 r. badania jakości ścieków".

Do pisma dołączono zestawienie wyników badań.

W tabeli znajdują się wyniki z 2023 roku. Wartości ChZT w poszczególnych próbach wynosiły m.in. 701, 1237, 720, 1031, 1362, 838, 1149, 811, 954, 743, 1151, 799, 830, 799, 891, 662 i 576 mg/l. Jedna z próbek została określona jako nieoznaczalna.

W odpowiedzi dla Kuriera Gmin ZGK szczegółowo opisał również prace prowadzone przy infrastrukturze kanalizacyjnej.

Spółka poinformowała: „Odnośnie remontów urządzeń i infrastruktury technicznej ZGK w ramach swej działalności przeprowadza szereg operacji mających na celu utrzymanie we właściwej kondycji całość sieci kanalizacyjnej. Od wymiany podzespołów pompowych, po bieżące utrzymanie przewodów i studzienek kanalizacyjnych."

Dalej ZGK podał konkretne kwoty.

W 2023 roku wykonano kompleksowe czyszczenie przepompowni przy ul. Ogrodowej. Koszt wyniósł około 60 tys. zł.

W 2024 roku zakupiono nowy beczkowóz do wywozu ścieków bytowych za około 324 tys. zł.

W 2025 roku wykonano naprawy i uszczelnienia odcinków sieci kanalizacji sanitarnej wraz ze studniami kanalizacyjnymi przy ulicach: Odrodzenia, Sportowej, Ogrodowej, Mickiewicza oraz Jana Pawła II. Koszt tych prac wyniósł 283 944,76 zł.

Najbardziej interesujący w kontekście obecnych wydarzeń jest ostatni punkt odpowiedzi ZGK.

Spółka poinformowała Kurier Gmin: „W fazie projektowania jest modernizacja przepompowni ścieków przy ul. Ogrodowej i Zwycięstwa w zakresie montażu urządzeń do podczyszczania ścieków ze skratek".

ZGK podał również termin: koniec 2027 roku.

Szacowany koszt modernizacji obu obiektów wynosi około 250–300 tys. zł.

To ważne także dlatego, że właśnie okolice przepompowni przy ul. Zwycięstwa pojawiają się obecnie w zgłoszeniach i komentarzach mieszkańców dotyczących uciążliwego zapachu.

Sam komentarz mieszkańca nie rozstrzyga oczywiście, skąd pochodzi odór. Jednak fakt, że ZGK planuje modernizację właśnie tej przepompowni, sprawia, że miejsce to powinno zostać dokładnie sprawdzone.

Do tego dochodzi kontrola Najwyższej Izby Kontroli. Chodzi o kontrolę P/23/041 „Realizacja działań na rzecz osiągnięcia dobrego stanu wód w Polsce" prowadzoną przez Delegaturę NIK we Wrocławiu.

Kontrola obejmowała działania realizowane przede wszystkim w latach 2020–2023, a wyniki dotyczące kontrolowanych jednostek, w tym Brzegu Dolnego, zostały następnie opublikowane przez NIK. 

Tu trzeba postawić bardzo wyraźną granicę: NIK nie kontrolowała źródła odorów i nie stwierdziła, że za smród w Brzegu Dolnym odpowiada ZGK. Raport nie jest więc dowodem na takie twierdzenie. Kontrola dotyczyła jednak gospodarki wodno-ściekowej i wykonywania przez samorząd ustawowych obowiązków. NIK wskazywała w przypadku Brzegu Dolnego nieprawidłowości, w tym dotyczące nadzoru właścicielskiego gminy nad ZGK.

I dopiero w połączeniu z dzisiejszymi odpowiedziami ZGK i PCC ten dokument nabiera dodatkowego znaczenia.

Problem odorów od lat wywoływał emocje również podczas posiedzeń Rady Miejskiej.

Radni jeździli na oczyszczalnię, domagali się wyjaśnień od PCC Rokita, temat trafiał do władz chemicznej spółki.

W obecnej kadencji temat ponownie został podjęty przez burmistrza Ireneusza Furę. Podczas sesji wskazywał m.in., że gmina płaci płaci Rokicie od lat kary, około 2 mln zł za przekroczenie parametrów ścieków.

To również zmienia sposób patrzenia na problem.

ZGK zbiera ścieki miejską siecią kanalizacyjną, prowadzi je przez przepompownie, a następnie trafiają one do oczyszczalni należącej do PCC Rokita. Dlatego nie jest to system składający się z dwóch niezależnych światów. To jeden ciąg technologiczny.

Jeżeli zestawimy dziś dostępne informacje, wygląda to następująco.

PCC Rokita: po ulewach woda opadowa trafia do kanalizacji sanitarnej. Ilość ścieków znacznie rośnie, a w dopływających ściekach obserwowana jest zwiększona zawartość siarkowodoru.

ZGK: przepompownia przy Ogrodowej była kompleksowo czyszczona, część kanalizacji sanitarnej była naprawiana i uszczelniana, a przepompownie przy Ogrodowej i Zwycięstwa mają zostać zmodernizowane.

NIK: wcześniej wskazywała nieprawidłowości w kontrolowanym obszarze gospodarki wodno-ściekowej oraz nadzorze gminy nad spółką komunalną.

Żaden z tych dokumentów nie dowodzi, że źródłem obecnego smrodu jest miejska kanalizacja. Ale zestawienie ich ze sobą oznacza, że nie można już uczciwie sprowadzać problemu wyłącznie do zdania: „śmierdzi Rokita".

Co ciekawe, temat przedostawania się wód opadowych do kanalizacji sanitarnej wcale nie pojawił się w Brzegu Dolnym dopiero teraz. Już w wywiadzie opublikowanym przez sam ZGK po objęciu stanowiska prezesa przez Arkadiusza Łuczaka spółka wskazywała jako jedno z najważniejszych zadań: „wydzielenie wód opadowych sieci kanalizacji deszczowej od kanalizacji sanitarnej".

Ówczesny prezes doprecyzowywał, że chodzi między innymi o wyeliminowanie podłączeń rynien do sieci sanitarnych. 

Ten wywiad pochodzi z przełomu 2018 i 2019 roku. A zatem problem wód opadowych dostających się do kanalizacji sanitarnej był znany ZGK co najmniej siedem lat temu.  Bo dzisiaj PCC Rokita mówi właściwie o tym samym: deszczówka dostaje się do kanalizacji sanitarnej.

Dlatego teraz nie chodzi o zamianę jednego winnego na drugiego. Nie ma podstaw, aby pisać: „to miasto śmierdzi, a Rokita jest niewinna". Ale są podstawy, żeby zapytać, dlaczego przez tyle lat dyskusja publiczna koncentrowała się tak mocno na oczyszczalni, skoro sam ZGK już w 2019 roku mówił o konieczności oddzielenia wód opadowych od kanalizacji sanitarnej. Siedem lat później PCC Rokita znów wskazuje dokładnie na ten problem. A mieszkańcy nadal zamykają okna.

To właśnie powinno być dziś przedmiotem poważnej debaty Rady Miejskiej: co rzeczywiście dzieje się podczas ulewy w miejskiej sieci kanalizacyjnej, ile wód opadowych trafia do kanalizacji sanitarnej, którędy się tam dostają i czy ma to związek z falami odorów?

Bo po kilkunastu latach samo wskazywanie kolejnego winnego już nie wystarczy. Trzeba wreszcie zbadać cały system  od ulic i przepompowni Brzegu Dolnego aż po oczyszczalnię PCC Rokita.