Nowe zasady ortografii już obowiązują. Co zmieniło się w języku polskim od 1 stycznia 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 roku weszły w życie największe od lat zmiany w zasadach polskiej ortografii. Rada Języka Polskiego oficjalnie uporządkowała reguły pisowni, które – jak podkreślają językoznawcy – od dawna sprawiały problemy uczniom, nauczycielom, dziennikarzom i wszystkim piszącym po polsku. Nowe zasady obowiązują już od wczoraj i stają się jedynym wiążącym punktem odniesienia w kwestii poprawnej pisowni.

Zmiany zostały uchwalone jeszcze w 2024 roku, ale celowo wprowadzono długie vacatio legis, by szkoły, wydawcy i autorzy mogli się przygotować. Teraz okres przejściowy dobiegł końca. Od 1 stycznia 2026 roku jedynym obowiązującym dokumentem są „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej” ogłoszone przez Radę Języka Polskiego. Starsze uchwały, obowiązujące od końcówki XX wieku, straciły moc.

Jak tłumaczy RJP, głównym celem reformy było uproszczenie zasad, ujednolicenie zapisu i ograniczenie liczby wyjątków wymagających „drobiazgowej analizy znaczeniowej”. W praktyce oznacza to mniej pułapek i więcej konsekwencji w zapisie.

Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest nowa zasada pisowni nazw mieszkańców miast, wsi, dzielnic i osiedli. Od teraz poprawnie napiszemy: Warszawianin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin czy Chochołowianin – zawsze wielką literą.

Podobna zmiana dotyczy marek. Wielką literą zapisujemy już nie tylko nazwy firm, ale również konkretne egzemplarze wyrobów. Co innego „samochód marki Ford”, a co innego „czerwony Ford zaparkowany pod domem”.

Kolejna ważna zmiana to pisownia cząstki „nie”. Od teraz:

• „nie” z imiesłowami odmiennymi piszemy zawsze łącznie,

• „nie” z przymiotnikami i przysłówkami zapisujemy łącznie we wszystkich stopniach, także w stopniu wyższym i najwyższym.

Znika tym samym tzw. „świadoma pisownia rozdzielna”, która przez lata była źródłem nieporozumień i sporów.

Zmiany objęły również popularne konstrukcje z członem pół-. Od teraz poprawna jest pisownia łączna: półzabawa, półnauka, półspał, półczuwał, a w określeniach osób – zapis z łącznikiem, np. pół-Polka, pół-Francuzka.

Ujednolicono także zapis par wyrazów typu tuż-tuż. Dopuszczalne są aż trzy formy: z łącznikiem, z przecinkiem lub rozdzielnie.

Nowe zasady porządkują również użycie wielkich liter w nazwach własnych. Od 2026 roku:

• wszystkie człony nazw komet zapisujemy wielką literą (Kometa Halleya),

• wielką literą piszemy nazwy geograficzne typu Morze Marmara, Pustynia Gobi, Wyspa Uznam,

• wielką literą zapisujemy nazwy obiektów przestrzeni publicznej: Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kościół Mariacki, Zamek Książ (przy zachowaniu małej litery w słowie ulica),

• wielkie litery obowiązują we wszystkich członach nazw restauracji, kawiarni, hoteli, teatrów czy nagród.

  Reklama

Zmiany nie mają charakteru rewolucyjnego w sensie językowym – nie zmieniają brzmienia polszczyzny, lecz sposób jej zapisu. Rada Języka Polskiego podkreśla, że nowa kodyfikacja przywraca ciągłość zasad ortograficznych przerwaną w latach 60. XX wieku i odpowiada na postulaty zgłaszane od dekad.

Od wczoraj nowe reguły obowiązują wszystkich: szkoły, urzędy, media, wydawców i autorów. Język polski wchodzi w 2026 rok z nowymi zasadami, które – przynajmniej w założeniu – mają ułatwić pisanie, a nie je komplikować.